Біріккен Ұлттар Ұйымы Даму Бағдарламасы (БҰҰДБ) жариялаған есепке қарағанда, БҰҰ-ның жаһандық кедейлік индексі 2010 жылы қалыптастырылғаннан бері алғаш рет өсіп, кедейліктен зардап шеккендер саны 1,2 миллиардқа жетті.
БҰҰДБ мен Оксфорд кедейлік және адам дамуы бастамасы зерттеу орталығының бірлесіп әзірлеген жылдық есебінің 2026 жылғы басылымында өткен жылмен салыстырғанда «өте» кедейлікте өмір сүретін тағы 51,5 миллион адам анықталды. БҰҰДБ басшысы Александр Де Кроо кедейліктің артуы «әлем үшін ояну қоңырауы» болуы керектігін атап өтті.
Де Кроо баспасөз мәлімдемесінде: «Бұл сандардың артында ашаршылық, толық аяқталмаған білім және таза су мен электр энергиясының тапшылығы сияқты бір-бірін ушықтыратын қиындықтарға тап болған 1,2 миллиард адам тұр. Бұл — қабылдауға келмейтін жағдай», — деген сөзді қолданды. Кедей халықтың жартысынан астамын балалар құрайтыны хабарланды.
Сонымен бірге БҰҰДБ бұл өсімдегі ең үлкен фактор халық санының өсуі болып табылатынын және есепке енгізілген дамып келе жатқан 108 елдің тек 13-і бойынша ғана жаңа деректерге қол жеткізілгенін атап өтті.
Көпөлшемді кедейлік көрсеткіштері
Кедей адамдардың жалпы саны арта түскенімен, есеп қайшылықты көрсетеді. Соңғы 15 жылда 33-ке жуық елде индекспен анықталған кедей өмір сүретін адамдардың пайыздық үлесі екі есе азайды. Бұл елдердің қатарында Сахарадан оңтүстікке қарай орналасқан Африканың алты елі де бар. БҰҰДБ ең жылдам прогреске қол жеткізген елдер арасында Азиядан Қытай мен Вьетнам бар екенін хабарлады.
Есепте өткен жылдағыдай ең кедей адамдардың басым бөлігі Сахарадан оңтүстікке қарай орналасқан Африка мен Оңтүстік Азияда, әсіресе Жер шарының ең тығыз орналасқан аймағы болып табылатын Үндістан түбегінде өмір сүретіні анықталды.
Баспасөз мәлімдемесінде: «Мысыр, Непал және Тәжікстанда кедейлік деңгейі де, көпөлшемді кедейлікте өмір сүретін адамдар саны да айтарлықтай азайды», — деп білдірілді.
Ангола мен Замбияда да кедейлік деңгейі төмендеді, алайда халық санының өсуі бұл төмендеуді артығымен жауып, кедейлікте өмір сүретін адамдар санының артуына әкеліп соқты.
Есепте пайдаланылған кедейлік индексі талапқа сай келмейтін баспана, санитария, электр энергиясына қолжетімділік, тамақ пісіруге арналған отын, азық-түлік және білім беру сияқты көрсеткіштерді қамтиды.
