«Роспотребнадзор» зерттеушінің өлімі мен оның жұмысы арасындағы байланысты барынша жоққа шығаруға тырысқанымен, бұл жағдай өкпе обасына қатысты бірқатар сұрақ туғызды.
АҚШ Мемлекеттік департаменті мен Ауруларды бақылау және алдын алу орталығы (CDC) жағдайды жіті бақылап отырғандарын хабарлады. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДСҰ) да не болғанын, қандай тесттер жүргізілгенін және оның жаһандық қоғамдық денсаулық сақтау саласына ықтимал әсерін анықтау үшін ресейлік медицина өкілдерімен байланыста екенін білдірді. Ұйым өкілі қолда бар бейресми мәліметтерге сүйене отырып, жалпы халық үшін қоғамдық денсаулық сақтау тәуекелі төмен болып көрінетінін атап өтті.
Өкпе обасы дегеніміз не?
Өкпе обасы — “Yersinia pestis” бактериясы тудыратын, сирек кездесетін және өлімге әкелетін өкпе инфекциясы. Ғалымдар өкпе обасын бұл инфекцияның ең қауіпті түрі деп санайды. “Yersinia pestis” бактериясынан пайда болатын және ағзаның түрлі мүшелеріне шабуыл жасайтын обаның басқа да түрлері бар.
Ең жиі кездесетін түрі — бубон обасы, ол әдетте бүргенің шағуынан немесе бактерияның терідегі тілік арқылы енуінен пайда болады. Инфекция ісінген және ауырсынатын лимфа түйіндерін тудырып, септицемиялық обаға айналуы мүмкін. Қан айналымын зақымдайтын септицемиялық оба ағзалардың жұмысын бұзады және ол да тікелей бүргенің шағуынан туындауы мүмкін. Ал жұтқыншақ обасы зақымдалған етті жегеннен кейін тамақты зақымдайды.
Өкпе обасы қалай жұғады?
Өкпе обасы — бұл бактериялық инфекцияның адамнан адамға тікелей жұғатын жалғыз түрі. Тыныс алу бөлшектері адам жөтелгенде немесе түшкіргенде бактерияны тасымалдайды. Ауру жұққан жануарлардан бөлінетін тамшылар да ауруды жұқтыруы мүмкін. АҚШ-та тіркелген адамнан адамға өкпе обасының жұғуы бойынша соңғы оқиға 1924 жылы Лос-Анджелестегі эпидемия кезінде тіркелген.
Өкпе обасының белгілері қандай?
Өкпе обасы кезінде бактерия бөлшектері өкпеге орнығып, ауыр пневмонияны қоздырады және тыныс алуды қиындатады.
Белгілері инфекция жұққаннан кейін 24 сағат ішінде басталуы мүмкін. Басқа белгілерге дене қызуының көтерілуі, қалтырау, бас ауруы, денедегі ауырсыну, бастың айналуы, әлсіздік, шаршау, жүрек айну, құсу және іш өту жатады. Емделмеген жағдайда бұл ауру әрдайым өліммен аяқталады.
Өкпе обасы қалай емделеді?
Дәрігерлер обаны 10-нан 14 күнге дейін созылатын антибиотиктермен емдей алады. Көбіне ципрофлоксацин, левофлоксацин, моксифлоксацин, гентамицин және стрептомицин қолданылады.
Инфекцияның алғашқы 24 сағатында антибиотик алған пациенттердің аман қалу мүмкіндігі ең жоғары болады. Дәрігерлер сонымен қатар демеуші терапия ретінде пациенттерге оттегі, сұйықтық беруді және демалысты қамтамасыз ете алады.
Обаға қарсы вакцина бар ма?
Обаға қарсы вакциналар XIX ғасырдан бері қолданылып келе жатқанына қарамастан оның өкпе обасынан қорғайтыны немесе қорғамайтыны нақты белгісіз.
Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы әрдайым жұқтыру қаупі бар зертхана персоналы сияқты жоғары қауіпті топтарды қоспағанда вакцинация жасауды ұсынбайды.
Бүгінгі таңда оба неге әлі де кездеседі?
Адамдар обаны тарихи деректерден немесе кітаптардан білсе де, бұл ауру қазіргі уақытта да бар. Жұқпалы аурулар жөніндегі маман, доктор Тайлер Эванс обаның кедейлік пен эпидемияларды сипаттау үшін метафора ретінде де қолданылатынын атап өтеді. XIV ғасырда «Қара өлім» деген атпен белгілі болған бұл инфекция Еуропада 50 миллионнан астам адамды жалмады.
Антибиотиктер ауруды жеңілдеткенімен, оба Океанияны қоспағанда, барлық құрлықтарда сақталып отыр. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мәліметтері бойынша, 1990 жылдардан бері адамдардың жұқтыру оқиғаларының көбі Африкада тіркелді. Ауруларды бақылау және алдын алу орталығының хабарлауынша, АҚШ-та өкпе обасынан болған соңғы өлім оқиғасы 2025 жылдың шілдесінде Аризонада тіркелді.
Ауру кезеңіндегі мысықтармен жұмыс істеген жас жігіт инфекцияны жануарлардан жұқтырған деп болжануда. Мысықтармен жанасқан басқа ешкімде ауру белгілері байқалған жоқ. Эванс экологиялық өзгерістер мен қоғамдық денсаулық сақтау инфрақұрылымының әлсіздігі салдарынан оба қаупі нашарлап бара жатқанын айтады. Ауруға тез диагноз қоюға болатынын айтқан Эванс антибиотиктердің бұл ауруға өте тиімді екенін баса айтты.
Жаһандық деңгейде ауру қаупі қай дәрежеде?
Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы жалпы халық үшін қауіп төмен екенін хабарлады. Инфекционист дәрігер Рутул Далал өкпе обасымен ауыратын адамдардың жағдайының өте жылдам нашарлайтынын айтты.
Далал пациенттердің күнделікті іс-әрекеттерді орындауы мен саяхаттауы өте қиын екенін атап өтті. Адамдарда ауру белгілері жұққаннан кейін 24 сағаттан соң пайда болуы мүмкін. Ресей мен АҚШ арасында тікелей рейс болмағандықтан, жұқтырған адам АҚШ-қа жеткенше ауру белгілері білінеді деп болжануда.
Далал COVID пандемиясында болған оқиғалармен салыстырғанда бұл жағдайдың әлі ол деңгейде еместігін және бақылауда қалады деп үміттенетіндерін айтты. Обамен ауыратын пациенттердің айналасындағыларға мамандар науқас адамдармен тікелей байланысқа түсуден аулақ болуды ұсынады және инфекция жұққан дене сұйықтықтарына сақ болуды ескертеді.
Өкпе обасы бар пациенттермен айналысатын қызметкерлер стандартты қорғаныс жабдықтарын киіп, алдын алу антибиотиктерін ішуі қажет. Жанасқан жағдайда денсаулық сақтау өкілдері жұқтырған адамның отбасы мүшелері мен басқа да тығыз байланыста болған адамдарды бақылайды және олар ауырмас бұрын антибиотиктермен қамтамасыз етеді. Сондай-ақ қолды сумен және сабынмен жүйелі түрде жуу ұсынылады.
